فضاهای داخلی در معماری و لایه‌های معنایی

بخش پنجم و پایانی

فازِ دومِ پروژه‌ی این دانشجو به اون این امکان را داد تا به کاستی‌های ادراک‌شده‌ی فضا ( اگر در واقع وجود داشتند) اشاره نموده و فضا را بازطراحی کند. او در ابتدا با کمک نرم‌افزار سه‌بعدیِ طراحی در کامپیوتر بازنماییِ‌ای دیداری از  فضا را بازآفرینی کرد. تمام چنین نرم‌افزارهایی در دسترسِ او بودند ولی او به دلیلِ آن که بیشترین آشنایی را  با نرم‌افزارِ تری-دی مکس داشت، استفاده از آن را انتخاب کرد. با انجامِ چنین کاری، او حالا یک بازنمایی از فضا ایجاد کرد- سطحِ دومِ تفسیرِ لوفور از فضا- یک فضای مفهومی‌شده، فضایی بدونِ زندگی، صرفاَ یک انتزاع. چنانکه پیشتر به صورتِ خلاصه بیان شد، این سطح از فضا همانی است که عمدتاَ توسطِ دانشجویانِ طراحی تجربه می‌شود و این خطر را دارد که چنین تفسیر شود که فضایی خالی است که نیاز به پر شدن دارد. برای کاهشِ این خطر، این دانشجو احساس کرد که از کار کردن با کامپیوترش در خودِ آن فضا و انداختنِ تصویرِ بازنمایی‌اش بر روی دیوارِ اتاقِ نشیمن بهره خواهد برد، که به خانواده‌اش این امکان را داد که درباره‌ی این بازنمایی نظر بدهند و آن را نقد کنند. مجهز به یافته‌های پژوهش و آگاهی‌یافته به کمکِ نظریه، دانشجو تلاش کرد تا با پرسیدنِ نقّادانه از چگونگیِ زندگی‌مان در فضا، آن را بازطراحی کند. او به این نگاه کرد که ذینفعان با تعیینِ کارکردهای متفاوت درونِ فضا و تلاشِ آگاهانه برای تغییرِ فضای موجود به فضاهای جداگانه با فعالیت‌های مختص به خودشان- گفتگو، خواندن و موسیقی، این‌ها سه فعالیتِ عمده‌ای بودند که در این فضا در طول ده‌ هفته پایش، مشاهده شدند- چگونه در این فضا زندگی می‌کنند. از آنجا که تاکید بر روی فرآیند بود و نه محصولِ نهایی، این فضاها فضاهایی موقتی و قابلِ تعویض با یکدیگر بدون زحمت چندانی تلقی شدند. آزمایشِ او شاملِ تغییر در پویاییِ [۱] اتاق با تغییر دادنِ این بخش‌ها بود. در مدلِ سه‌بُعدیِ او جای دو بخش را تغییر داد ( ناحیه‌ی استراحت و ناحیه‌ی موسیقی). ناحیه‌ی استراحت حالا نزدیک به پنجره‌‌ی بزرگی که  چشم‌اندازی رو به باغ داشت بود و ناحیه‌ی موسیقی جایی بود که قبلاَ ناحیه‌ی استراحت در آنجا بود. تغییرِ سوم شاملِ جابجاییِ تمام قفسه‌های کتاب با محتویاتشان به شکلی بود که اتاق را به دو قسمت تقسیم کنند. قفسه‌های کتاب به نوعی به عنوان دیوار، تقسیم‌کننده‌ی اتاق و به لحاظِ دیداری جداکننده‌ی دو فعالیت از یکدیگر، کارکرد داشتند.  او این تصویر را با همان رنگ‌ها و موادی که در طرحِ اصلی به کار رفته بودند، تکمیل کرد. سپس، شبیه‌سازیِ نهایی بر روی دیوارِ اتاقِ نشیمن نمایش داده شد که به کاربران امکان می‌داد تا فضای دگرگون شده را برای یک هفته [به این صورت]  تجربه کنند. مرحله‌ی سوم و نهایی شامل بازسازماندهیِ فضا به شکلِ فیزیکی بود. این کار با تغییرِ  طرح‌بندیِ با توجه به نقشه‌ی طراحی‌شده و پایش و ثبتِ فضا در طولِ ده هفته‌ی دیگر با استفاده از قاب‌های ثابت‌شده [۲] بود.

 

نتیجه‌گیری و  تأمل بر روی مطالعه‌ی موردی

به عنوانِ فعّالانِ این حرفه ما مشکلاتِ طراحی برای انسان‌ها که از فضا استفاده و در آن زندگی می‌کنند را حل می‌کنیم.  ما نیازهای آنها را با فهمِ چگونگیِ استفاده از پژوهش برای کمک به شناساییِ و شفاف‌سازیِ رابطه‌ی رفتارِ انسانی و محیطِ مصنوع در نظر می‌گیریم؛ چه کارکردی باشند، چه اجتماعی، چه روانشناختی، چه محبطی.  به عنوانِ یک پروژه‌ی طراحی، ما احتمالن می‌توانیم نتیجه بگیریم که این مطالعه‌ی ‌موردی یک شکست بوده است. محدودیت‌های بسیار زیادی بر این مطالعه وارد شده است، شاملِ دوره‌ی زمانی که برای پایش هر تغییرِ قابلِ توجهی ناکافی بوده است. اما این کار به صورت خالص یک فعالیتِ طراحی نبوده است. این پروژه حالتِ تجربه‌گرایانه داشته است. تجربه‌ای آموزنده برای بدست آوردنِ حسّ عاملیت درونِ عملِ طراحی؛ عاملیتی که طراحیِ داخلی به صورتِ بالقوّه آن را در جهان داراست. این تجربه، چگونگیِ تصورِ این دانشجو از طراحیِ داخلی در عمل، را تغییر داده است. در اصل، آنچه این دانشجو آموخت یا آنچه این تمرین  انجام داد آن بود که  به صورتِ هستی‌شناسانه [۳]  آنچه او درباره‌ی طراحیِ فضا فکر می‌کرد را تغییر داد. این دانشجو شیوه‌ی تفکرش را تغییر داد و به یک معنا دستخوشِ یک دگرگونیِ شخصی در ارتباط با چگونگیِ تعاملش با پروژه‌های طراحیِ داخلی شد. او از رویکردِ طراحیِ کاربردیِ [۴] پیشینش ( طراحیِ یک فضا و قرار دادنِ افراد و اشیاء در آن) به سمتِ رویکردی که به نظریه‌ها و روش‌های مطرح‌شده این امکان را می‌دهد تا رویکردی را برسازند که افراد و فضا را به هم متصل کند، حرکت کرد. 

در تمامِ طولِ فازِ طراحی، دانشجو بر این موضوع صحه می‌گذاشت که تفکّر طراحی به عنوانِ یک مهارت مختص به کسانی که آموزشِ طراحی دیده‌اند نیست. همه‌ی ما هر روز در تمام کارهایی که انجام می‌دهیم با تصمیماتِ طراحی روبروییم، از انتخابِ لباسی که می‌پوشیم تا چگونگیِ چینشِ میزِ کارمان. در رابطه با فضاهای مصنوع،  فضا توسطِ انسان‌هایی که در آن زندگی‌هایشان را می‌سازند، تولید و بازتولید شده است. فضا توسطِ افرادی که در آن ساکن می‌شوند تولید می‌شود و تحتِ تاثیرِ افرادی که آن را طراحی و تولید می‌کنند قرار می‌گیرد. اگرچه این پر.ژه ماهیتی فرضی داشت، هدفِ دانشجو آن بود که ثابت کند اگر فضاها فضاهایی اجتماعی هستند، آیا تغییرِ چشمگیر در طرح‌بندیِ فضا  اهمیت دارد؟ آیا مهم است که اتصالِ دیداریِ کارکردهای درونِ فضا از دست برود؟ آیا تاثیرِ طراح هیچ اثری بر چگونگیِ تعاملِ افراد با محیطشان می‌گذارد؟ یا اینکه « تعاملِ اجتماعیِ» یک فضا چنان قدرتمند است که هر فضای در نظر گرفته شده‌ای امکانِ آنکه یک فضای اجتماعی خوانده شود را می‌دهد، حتی اگر بازنماییِ فضا باشد؟

در آخرین هفته‌های ترمِ تحصیلی، دانشجو پروژه‌ی اصلیش را بازبینی کرد، یک فضای تجاری.  خلاصه تغییری نکرده بود و سفارش‌دهنده برای دیدنِ پروپوزالِ طراحیِ نهایی بی‌تابی می‌کرد. اگرچه، بیست هفته‌ی آخرِ ترم طرزِ تفکرِ این دانشجو را تغییر داده بود و او نمی‌توانست در یک پروژه‌ی پیشتر آغازشده مشارکت کند. به جایش، او خلاصه‌ای در پاسخ به سفارش‌دهنده نوشت و تغییرات چشمگیری را ارائه کرد. با نگاه کردنِ به پژوهشِش، با روبرو شدن با خودِ درونی‌اش و با تحلیلِ نقّادانه‌ی نظریه‌های مطرح‌شده در طراحیِ فضا، این دانشجو رویکردش را به فرآیندِ طراحی تغییر داد و به صورت نقادانه این پرسش را مطرح کرد که ما چگونه در فضاها زندگی می‌کنیم و فضاها تا چه حد توسطِ خودِ افراد تولید می‌شود.

ساختمان‌ها به عنوان اشیایی نهایی عمل نمی‌کنند، بلکه به عنوانِ فرآیندی ویژه، با هر استفاده‌ای که در آینده‌ی نامعلوم ممکن است داشته باشند، نه به عنوانِ حاملی صُلب بلکه به عنوان تسهیل‌‎کننده‌ی جریان.

در حالیکه طراحیِ داخلی همچنان بدونِ هویتی واضح است و بسیاری برای آن شأنی پایینتر از معماری قائلند، باید تلاش بیشتری صورت بگیرد تا جایگاهش را بالا ببرد و خود را به عنوانِ رشته‌ای که می‌‎تواند با تغییر روبرو شود عرضه نماید. سمت و سوی حرکتِ طراحیِ داخلی باید از هویتی حرفه‌ای به جایی باشد که امکانِ کشف حسی گسترده‌تر نسبت به خود را بدهد و چیزی که برای پرورشِ یک شهروندیِ آگاهانه در میانِ دانشجویانِ طراحی‌ای که ظرفیت رهبریِ تغییر را دارند، در جهان قرار داده شده است. پروژه‌هایش باید با قدرتمند‌سازیِ چشمگیرِ  جایگاهِ نظریِ آموزشِ طراحیِ داخلی و بازسنجیِ کارِ استودیویی، دوباره جهت‌گیری شوند. علاوه بر این، انواعی از پروژه‌ها که برای تسهیلِ آموزشِ دانشجویی مهم تلقی می‌شوند، باید دوباره مورد توجه قرار بگیرند.

تغییرِ ادراکِ ما از فضا به چیزی که می‌دانیم، چیزی که می‌بینیم، چیزی که تجربه می‌کنیم و به ماهیتِ جهانی که می‌خواهیم ایجاد کنیم، بستگی دارد. ما باید بیشتر به نظریه وابسته شویم تا ما را قادر سازد که نقّادانه بیاندیشیم تا فهمِ جدیدی از چگونه عمل کردن به دست آوریم. در حالیکه هر تغییری تهدیدآمیز به نظر می‌رسد، اما ضرورت دارد. جهانی که در آن زندگی می‌کنیم و چگونگیِ زیستمان در آن با چالش‌های بزرگ متعددی روبرو می‌شود. نمی‌توایم همان طور که هستیم بمانیم. جوری که هستیم، جوری که سُکنی می‌گزینیم، جوری که زندگی می‌کنیم، همه و همه در طراحیِ داخلی نشان داده می‌شوند. از این روست که ماهیتِ آموزشِ طراحیِ داخلی باید تغییر کند. یکی از این تغییرات چگونگیِ فهمِ فضا و دخیل شدنش است.  

 

اتصال افراد و بناها به یکدیگر.

اتصال افراد و بناها به یکدیگر.

 

منبع:  Design Principles & Practices – An international Journal

 

مرتبط: فضاهای داخلی در معماری و لایه‌های معنایی، بخشِ اول، فضاهای داخلی در معماری و لایه‌های معنایی، بخشِ دوم، فضاهای داخلی در معماری و لایه‌های معنایی، بخشِ سوم، فضاهای داخلی در معماری و لایه‌های معنایی، بخشِ چهارم، دگرگون کردن فضاهای داخلی در معماری، بخش اول، بخش دوم، بخش سوم، بخش چهارم    

 

[۱] dynamic

[۲] freeze frames

[۳] ontologically

[۴]applied design approach

                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                 

0 پاسخ ها

دیدگاه خود را ثبت کنید

آیا می خواهید به بحث بپیوندید؟
در صورت تمایل از راهنمایی رایگان ما استفاده کنید!!

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

*